مصطفى النوراني الاردبيلي

124

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

كنار درختى است به بلندى حدود 10 متر ، خاردار با شاخه‌هاى سفيد ، برگهاى آن تخم مرغى ، نوك تيز ، ميوه آن كوچك خوشبو به شكل و به ابعاد سنجد ، بعد از رسيدن سرخ و زرد مىشود . اين درخت در عربستان ، حبشه ، آفريقاى شمالى و در ايران انتشار دارد . خواص - كاربرد : ميوه كنار سرد و خشك است . ميوه نارس آن قابض و نفاخ و رسيده آن دير هضم و خوردن دويست گرم آن مسهل صفرا از معده و روده‌هاست و حرارت را فرومىنشاند . اگر دانه پخته آن را تا حدى كه غليظ شود بپزند و به اعضاى بدن بچه‌ها بمالند براى رفع سستى اعضا و حركت آنها نافع است ، برگ كنار را سدر نامند . مقدار خوراك آن تا 30 گرم است ، خوردن آب جوشانده و پخته ريشه آن بسيار مغذى و مفيد است . « 1 » شجرة الدبق مشخصات : در شمال ايران واش و دارواش و در تهران به آن « گى » گفته مىشود . در كتب طب سنتى با نام دارواش ( بر وزن باروت ) و عربى آن شجرة دبق ذكر شده است . ميوه آن را به عربى دبق و به فارسى مويزك عسلى و كشمش كاوليا گويند . دارواش گياهى است انگلى خيلى پرشاخه و منشعب ، برگهايش سبز ، ضخيم ، ساده ، بيضى دراز ، متقابل سفت و چغر مثل چرم و شاخه‌هاى آن بر حسب اينكه روى چه درختى زندگى انگلى را مىگذرانند ، داراى اشكال مختلف مىباشد . تركيبات شيميايى : از نظر تركيبات شيميايى در گياه مقدار كمى ارسنيك يافت مىشود و به‌علاوه استيل كولين و پروپيونيل كولين در آن يافت مىشود . در گياه دو ماده عامل فعال وجود دارد ،

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 130 ؛ محيط اعظم ، ج 1 ، ص 420 .